Page 522 - Kuran Yolu Meal bildinmi bildinmi.com

3 / ÂL-İ İMRÂN SÛRESİ · 18 – 20

vardır: Hz. Îsâ’nın havârilerinin cevabının “Şahit ol ki bizler müslüman-
larız” (Âl-i İmrân 3/52) şeklinde ifade edilmesi, Hz. İbrâhim hakkında “O
hanîf bir müslümandı” (Âl-i İmrân 3/67) buyurulması, yine “O size daha
önce de bunda da ‘müslümanlar’ adını verdi” (Hac 22/78) şeklinde genel
bir nitelendirilmeye yer verilmesi bunlara örnektir. Karşı görüş sahiple-
rine göre ise bu tür nitelendirmeler peygamberlerle alâkalıdır.
Kanaatimize göre Kur’an-ı Kerîm dışındaki ilâhî kitaplarda o kitaba
tâbi olacaklar için bir din adı konmadığı, Yahudilik ve Hıristiyanlık gibi
isimlendirmelerin daha sonra ortaya çıktığı ve bunların o peygamberin
tâbilerine sonradan verilen adlar olduğu dikkate alınırsa “Doğrusu Allah
katında din İslâm’dır” ifadesinin anlamı daha iyi anlaşılır. Her ne kadar
Hz. Muhammed’in tebliğ ettiği dinin kendine özgü hükümleri varsa da,
Kur’an’da bu kitabın önceki peygamberlerin getirdiklerini onaylama
özelliği üzerinde ısrarla durulması, onların bildirdiklerinin de temelde
İslâm dairesi içinde olduğunu, ancak ilâhî hikmet gereği bu öğretilerin
en mükemmel şekline Hz. Muhammed’in gönderilmesi ile ulaşıldığını
(bk. Mâide 5/3) gösterir. Şu halde yüce Allah’ın hoşnutluğunu elde etme-
nin yegâne yolu O’nun bildirdiklerine bütünüyle inanmaktır. Buna göre
olgudan hareketle ve belirli kesimleri ifade için başka din isimlerinden
söz edilebilirse de, nihaî hedef gerçeği arayanların Allah Teâlâ’nın razı
olduğu çerçevede buluşmalarıdır ve ilâhî bildirimler için geçerli olan bu
sürecin insanlığın aklına ve vicdanına yansıması kaçınılmazdır. İslâm
bilginleri bu anlayışı “ümmet-i icâbet” ve “ümmet-i dâvet” şeklinde kav-
ramlaştırmışlardır; bunlardan birincisi Hz. Muhammed’in bildirdikle-
rine bilfiil ve açık biçimde tâbi olma iradesini ortaya koyanları, ikincisi
ise henüz bu düzeyde olmayan fakat işaret edilen yansıma süreci içinde
bulunan potansiyel kitleyi ifade etmektedir. Bu itibarla “Mûsevîlik” ve
“Îsevîlik” gibi isimlendirmelere kıyasla bazı Batılı yazarların İslâmiyet’i
“Muhammedîlik” şeklinde sınırlayıcı bir adla anmaları isabetli değildir;
zira bu hem gerçeği yansıtmaktan uzaktır, hem de sözü edilen iletişimi ve
kaynaşmayı önleyici niteliktedir.
Âyeti nihaî hedef açısından bu şekilde anlamak, nerede ve ne zaman
yaşamış olursa olsun Allah’a şirk koşmaktan uzak durabilmiş ve davra-
nışlarına bu inanca uygun biçimde yön verebilmiş herkesin Kur’an’ın
telakkisine göre “müslüman” olarak nitelenmesi gerektiği teziyle (bk.

524