Page 496 - Kuran Yolu Meal bildinmi bildinmi.com

3 / ÂL-İ İMRÂN SÛRESİ · 7

terme açısından takdire şayan bir tutum olmakla birlikte, bu muhitlerde
önce Kur’an’ın otantikliğini test etme imkânını veren eleştirel oryan-
talizm çalışmalarının gerçekleştirilmiş olması, daha sonra da Kur’an’ı
anlamaya yönelik ciddi araştırmalara ağırlık verilmeye başlanması, bir
başka anlatımla sübûtundan emin olunan dinî metinlere emek verme
özleminin açığa vurulması ve İslâm muhitiyle diyalog ihtiyacının bilimsel
düzeyde hissedilir olması, bu hususu kanıtlayan bir delildir. Bir taraftan
Hıristiyanlığın tevhid esasına aykırı yaklaşımlarını mahkûm etme diğer
taraftan da bu çevrenin bilginlerini diyaloga davet etme başlıca konuları
arasında olan bu sûrenin başlarında bu âyet-i kerîmenin yer almış olması
da bu açıdan dikkat çekicidir. Hıristiyan ilâhiyatı alanında son dönem-
lerde yapılan bazı araştırmaların ve girişimlerin, daha önceleri olduğu
gibi Kur’an-ı Kerîm’de Hz. Îsâ ile ilgili olarak yer alan ifadeleri çarpıtarak
anlamaya çalışmak yerine, kendini sorgulayan bir sürece yönelmesi bu
çevrelerin de artık müteşâbihat peşinde koşmak yerine bunları muhke-
matın ışığında kavrama yolunu tercih edeceğine işaret sayılabilir.
Müteşâbihat İslâm bilginleri tarafından: 1. Lafız yönünden müteşâbih,
2. Mâna yönünden müteşâbih, 3. Her iki yönden müteşâbih (meselâ bk.
Elmalılı, II, 1039-1040) şeklinde ayırımlara tâbi tutulduğu gibi; fıkıh
usulü ilminde lafızlar açıklık ve kapalılık bakımından incelenirken muh-
kem ve müteşâbih terimleri üzerinde özel olarak durulmuştur (meselâ
bk. Fethi Düreynî, el-Menâhic el-usûliyye fi’l-ictihâd bi’r-re’y fi’l-fıkh el-
İslâmî, s.154-161). Öte yandan, İslâm bilginleri müteşâbih âyetlerle ilgili
özel eserler kaleme almışlar ve bu konuda geniş bir literatür oluşmuştur.
Bazı yazarlara göre bu âyette geçen “kitap”tan maksat Kur’an-ı Kerîm
değildir. Bu görüşün sahibi olan Süleyman Ateş’in konuyla ilgili bazı ifa-
deleri şöyledir: “Şimdi Medine devrinin 9. yılında hıristiyan heyetiyle
Hz. Peygamber arasında geçen tartışmalar üzerine indiği rivayet edilen
bu âyetlerde zikredilen “el-kitab” ile Kur’an’ın değil, Kur’an’ın kaynağı
olan ana kitabın, yani Tevrat ve İncil’in de esasının kastedildiği açıktır.
İşte hıristiyanlara ve daha genel deyimiyle kitap ehliyle tartışma üzerine
inen bu âyetlerde hıristiyanların kutsal kitabına işaret ediliyor, o kita-
bın muhkem âyetleri yanında müteşâbih (çeşitli anlamlara çekilebilecek
tarzda birbirine benzer) âyetlerinin de bulunduğu... anlatılıyor” (II, 14);

498