Page 490 - Kuran Yolu Meal bildinmi bildinmi.com

3 / ÂL-İ İMRÂN SÛRESİ · 7

a) Muhkem âyetler Allah’ın birliğine yürekten inanma, ana-babaya iyi
davranma, kötülüklerden kaçınma vb. bütün ilâhî dinlerde ortak olan
hükümleri içerenlerdir. Müteşâbih âyetler ise bazı sûrelerin başındaki
harfler (hurûf-ı mukattaa) gibi mânası açıklanmamış âyetlerdir. Bu görüş
İbn Abbas’tan nakledilmiştir (İbn Abbas’tan yapılan başka bir rivayette
muhkem “helâller ve haramlar” şeklinde belirtilmiştir).
b) Nâsih (başka âyetleri yürürlükten kaldıran) âyetler muhkem, mensuh
(yürürlükten kaldırılmış) âyetler müteşâbihtir. Bu görüş İbn Abbas’tan ve
Abdullah b. Mes‘ûd’dan nakledilmiştir.
c) İçeriği hakkında bilgi sahibi olmanın mümkün olduğu âyetler muh-
kem, kıyametin ne zaman kopacağı gibi mahiyeti bilinemeyecek konular
içeren âyetler müteşâbihtir.
d) Verdiği bilgiyle ilgili delil açıksa bu âyet veya o bilgiyle ilgili kısım
muhkem, şayet delili açık olmayıp derinlemesine düşünme ve inceleme-
yi gerektiriyorsa müteşâbihtir. Meselâ Zuhruf sûresinin 11. âyetinde baş
kısım muhkem, son kısım müteşâbihtir.
e) Anlam bakımından benzeşen âyetler müteşâbih diğerleri muhkem-
dir.
f) Mükerrer lafızlar içeren âyetler müteşâbih diğerleri muhkemdir.
g) Kıssalar (öncekilerin başından geçen olaylar) ve meseller (muhake-
me yapıp sonuç çıkarmaya yönlendiren örnekler) içeren âyetler müteşâ-
bih diğerleri muhkemdir.
İbn Atıyye İbn Abbas’tan ve İbn Mes‘ûd’dan bu konuda yapılan nakiller
hakkında “kanaatimce bunlar örnek vermek üzere yapılmış açıklamalar-
dır” der (İbn Atıyye, I, 400).
İbn Âşûr tümevarım metoduyla Kur’an-ı Kerîm’de on türlü müteşâ-
bih tesbit ettiğini belirtip bunların mertebelerini gösterdikten sonra şu
hususların müteşâbih kapsamında olmadağını ifade eder: a) Bizim bil-
gisine ulaşamayacağımız hususlar; “De ki: Ruh rabbimin emrindendir”
(İsrâ 17/85) âyetindeki gibi. b) Vaktinin bilinemeyeceği açıkça ifade edi-
len hususlar; “De ki: Onun (kıyamet) hakkındaki bilgi sadece rabbimin
katındadır... Sizi ansızın yakalayacaktır!” (A‘râf 7/187) âyetindeki gibi.
c) Aynı konuda farklı anlamlar taşıyan fakat deliller arasındaki çelişkileri
giderme kurallarına göre birbiriyle bağdaştırılabilecek ifadeler (III, 158-
160).

492