Page 483 - Kuran Yolu Meal bildinmi bildinmi.com

3 / ÂL-İ İMRÂN SÛRESİ · 5 – 6

hiçbir bilginin yüce Allah’a gizli kalmayacağı belirtilerek önce O’nun
“hay” ismine açıklama getirilmiş olmaktadır. Zira böyle bir ilmin varlığı
ve bu derece kapsamlı olması, daima diri ve ölümsüz olmakla mümkün-
dür. Diğer taraftan bu açıklama “kayyûm” ismi ile de bağlantılıdır. Çünkü
kayyûm, “bütün varlıkları yaratan, denetleyen ve görüp gözeten” anlamı-
na geldiğine göre, bu ismin tecellisi, bütün yaratıkların nitelik ve nicelik
bakımından ihtiyaçlarını bilmeye bağlıdır. Evrendeki varlıkları temsilen
insanın yaratılışına değinen 6. âyette de Allah Teâlâ’nın yaratma keyfiye-
tinde kendi dilemesinin esas olduğu vurgulu bir ifade ile belirtilerek kay-
yûm isminin asıl tecellisi olan her türlü ihtiyacı karşılayabilme gücüne,
başka bir anlatımla yüce Allah’ın “mümkinat” çerçevesindeki her şeye
kadir olduğuna dikkat çekilmektedir.
Kâinattaki bütün varlıkları ve olayları kapsamak üzere âyette “şey” keli-
mesi kullanılmıştır. “Yerde ve gökte” ifadesi, varlık ve olayların bulun-
duğu ve gerçekleştiği tüm mekânları kapsamaktadır. Arz kelimesi “yer-
küre (dünya)” anlamındadır; sema kelimesi de “yerkürenin dışındaki
âlemler”i ifade eden bir cins ismidir; böylece söz konusu iki kelimeyle
bütün evren kastedilmiştir. Şu var ki söze dünya ile başlanmak suretiyle
uzaklarda bulunan varlık ve olaylara tedricî bir fikrî geçişin sağlanması
hedeflenmiştir. Çünkü yeryüzündeki varlık ve olayların çoğuna insanların
çoğunluğu muttali olduğu halde yerkürenin uzağındaki varlık ve olaylar
hakkında gerek ilgi gerekse bilgi düzeyi daha düşüktür (İbn Âşûr, III, 151).
Bu âyetten çıkan anlamlarla Hıristiyanlığın temel akîde esasları arasın-
daki zıt ilişkilerin ve bu inançların çürüklüğünün ince bir üslûpla orta-
ya konmuş olduğu konusundaki yorumları şöyle özetlemek mümkündür
(Râzî, VII, 163-165):
Hıristiyanlar Hz. Îsâ’nın Tanrı olduğunu ileri sürerken, biri gözleme
diğeri mantıkî muhakemeye dayalı iki tür delil getirirler:

1. Gözleme Dayalı Deliller
a) Hz. Îsâ’nın “ilim” (gayb haberlerini bilme) özelliği. Hıristiyanlar Hz.
Îsâ’nın çevresindeki bazı kişilere meselâ “Sen evinde şunu yedin”, “Sen
evinde şunu yaptın” gibi haberler vermiş olduğunu dikkate alarak onun
gaybı bildiğini, dolayısıyla Tanrı olduğunu ileri sürerler.

485