Page 20 - Kuran Yolu Meal bildinmi bildinmi.com

GİRİŞ

altına alındı” (Buhârî, “Fezâilü’l-Kur’an”, 3; İbn Ebû Dâvûd, Kitâbü’l-
Mesâhif, s. 7-9).
Hz. Ebû Bekir’in tâlimatı uyarınca Zeyd b. Sâbit, insanların yazılı veya
ezberden getirdikleri Kur’an parçalarını şu şartlarla kabul etmiştir:
a) İlgili şahıs onu Resûlullah’ın huzurunda yazmış olacak. b) Buna dair
iki şahit getirecek. c) Genel olarak halkın ezberlediği ve bildiğine uygun
bulunacak (bu konuda bilgi için bk. İbn Ebû Dâvûd, Kitâbü’l-Mesâhif, s. 6,
31; Kastallânî, İrşâdü’s-sârî, VII, 447; İbn Hacer, Fethu’l-bârî, VIII, 631).
Zeyd b. Sâbit hem Kur’an hâfızı hem de Hz. Peygamber’in vahiy kâtiple-
rinden biri idi. Hz. Peygamber zamanında yazdırılan Kur’an sayfaları da
(Kur’an’ın yazılı olduğu malzeme) elinin altında bulunuyordu. Bu mal-
zeme ve bilgiye dayanarak Kur’an’ı derleyip mushaf tertibinde yazma-
sı mümkün olduğu halde halkın hâfızasındaki ve ellerindeki malzemeye
başvurması, karşılaştırma yapması ve ittifak hâsıl olduktan sonra kaydet-
mesi hem korumaya yönelik bir ihtiyattır hem de ileriye dönük ihtilâfları
ve iddiaları önleme amacı gütmektedir.
Abdullah b. Mes‘ûd’un teklifiyle mushaf adı verilen bu nüsha, şüpheye
yer bırakmayacak ölçüde titizlikle toplanmış, tertiplenmiş, yazılmış ve –
ileride açıklanacak olan– yedi harfi ihtiva etmiş bulunuyordu. Bu nüshada
(mushaf) âyetler geliş sırasına göre değil, Resûlullah’ın bildirdiği nihaî
sıralamaya göre ve ait oldukları sûrelere yazılmıştır.

e) Hz. Osman döneminde yapılan çalışmalar

Buhârî yukarıda özetlenen derleme faaliyetiyle ilgili rivayetten sonra Hz.
Osman zamanında yapılan “tek harfe indirerek birden fazla nüsha yazdır-
ma” işi hakkındaki bilgiyi de Enes b. Mâlik’ten aktarmıştır. Hicrî 25. yılda
Hz. Osman’ı bu faaliyete iten sebep, Ermenistan ve Azerbaycan fetihlerin-
de bulunan Huzeyfe b. Yemân’ın, evine bile uğramadan doğruca halifenin
huzuruna çıkarak kendine orada olup biteni anlatmasıdır. Huzeyfe’nin
verdiği bilgiye göre çeşitli bölgelerden savaşa iştirak eden müslümanlar bu
savaş esnasında, Kur’an’ı farklı okuma yüzünden birbirlerine düşmüşler,
sert tartışmalara girmişler, hatta bazıları kendilerinden farklı okuyanları
ağır bir şekilde suçlamışlardı. Farklı okuma sebebi, Hz. Ebû Bekir zama-
nında yazılan nüshada “yedi harf”in bulunması, bu bakımdan bölge ve

22