Page 596 - Kuran Yolu Meal bildinmi bildinmi.com

3 / ÂL-İ İMRÂN SÛRESİ · 64 – 68

mayız; onun dininden çıkma anlamına geldiği takdirde ise müslümanlar da
onun dinine tâbi addedilemezler. Fakat onlar kendilerini de Hz. İbrâhim’e
nisbet etmeye kalkarlarken iki büyük hata yapıyorlardı: Biri Hz. İbrâhim’in
“yahudi” veya “hıristiyan” olduğunu söyleyebilecek kadar ileri gitmeleri,
diğeri kendi kutsal kitaplarını dahi göz önüne almadan kendi dinleriyle
ilgili bir iddia ileri sürmeleri. Zira müslümanların Hz. İbrâhim’e mensu-
biyet iddialarıyla yahudilerin ve hıristiyanların bu konudaki iddiaları ara-
sında köklü bir fark vardı: Kur’an-ı Kerîm’de Hz. İbrâhim’in öğretilerine
(Hanîflik) açık bir gönderme yapılmış ve Hz. Muhammed’in de onun dini
üzere olduğu belirtilmiş olmasına karşılık, Tevrat ve İncil’de bu yönde bir
atıf yer almıyordu (Râzî, VIII, 87-88; İbn Âşûr, III, 271-274).
Bu âyetlerde şu hususlara dikkat çekilerek bir taraftan “münazara”
esaslarıyla ilgili uyarılarda bulunulmakta, bir taraftan da karşı tarafı bağ-
layan açıklamalar yapmak suretiyle diyalogun sürdürülebileceği bir zemin
oluşturulmaktadır:
a) Hz. İbrâhim’in Yahudilik veya Hıristiyanlığa nisbet edilerek tartış-
manın içine çekilmesi tarihî gerçeklerle bağdaşmaz; çünkü Tevrat’ın da
İncil’in de ondan sonra indirildiği ortadadır (Âlûsî, burada tarih bilgisi-
nin önemine de bir gönderme bulunduğu kanaatindedir, bk. III, 310-311;
“Tevrat” ve “İncil” hakkında bilgi için bk. Âl-i İmrân 3/3).
b) Kişinin, görüş ve yorumlarında yanlışlıklar bulunsa bile, sahip oldu-
ğu bilgiler etrafında tartışmaya girmesi kabul edilebilir; fakat hakkında
bilgisi olmadığı konularda iddia ortaya atması onaylanamaz. Şu halde
Ehl-i kitabın ellerinde mevcut Tevrat ve İnciller’de yer alan bilgilerden
hareketle bazı ilâhiyat konularında ileri sürdükleri görüşler enine boyuna
ele alınıp tahlil edilebilir ve karşı görüş bu yolla ortaya konabilir (nite-
kim yukarıdaki âyetlerde bu yol tutulmuştur). Fakat onların Hz. İbrâhim
hakkındaki Kitâb-ı Mukaddes metinlerine ve tarihî verilere dayanmayan
iddialarını çürütmek için, bunların dayanaktan yoksun ve sübjektif bir
yaklaşım olduğunu hatırlatmak yeterlidir (Kurtubî, bu âyetten, bilgisiz
kişiyle tartışmaya girmekten sakınmak gerektiği hükmünü çıkarır, bk.
IV, 108).
c) Ehl-i kitabın bu konudaki iddiaları sağlam bir bilgiye dayalı olma-
dığına göre, vahyin sağladığı bilgiye kulak verilmelidir: Hz. İbrâhim ne

598