Page 362 - Kuran Yolu Meal bildinmi bildinmi.com

2 / BAKARA SÛRESİ · 226 – 232

tü de “mâruf”tur. Ma‘rûf “bozulmamış fıtrat, olumsuz bir şekilde şart-
lanmamış akıl, dinin temel amacı ve nasları çerçevesinde oluşan, geli-
şen ve gerektiğinde değişen değerler, kurallar, telakkiler, kabuller,
gelenekler”dir. Kadının birden fazla erkekle aynı zamanda evli olması
câiz değildir. Bu kural hem değişmez dinî naslarla sabittir hem de mâruf
ölçütüne uygundur. Hakları eşitlemek veya dengelemek uğruna ya da –
bazı Batı ülkelerinde yaygınlık kazanan nikâhsız birlikte yaşama olgu-
suna dayanılarak bu kural değiştirilemez. Ama eşle kocanın ev içinde
ve dışındaki rollerinde –mârufun değişmesine paralel olarak– değişik-
likler olabilir. Nitekim Hz. Peygamber damadı Ali ile kızı Fâtıma ara-
sında rolleri dağıtmış (su taşıma, ev temizliği, ekmek ve yemek pişir-
me vb. iç işleri Fâtıma, dışişleri ise Ali yapsın demiş) olmasına rağmen
bazı fıkıhçılar bu taksimin bağlayıcı ve devamlı olmadığını, mârufa göre
değişebileceğini ifade etmişlerdir (İbn Kayyim, Zâdü’l-meâd, V, 186
vd.) İslâm’ın geldiği yıllarda yaşanan bir başka değişme ve gelişme-
ye de Hz. Ömer şöyle işaret etmektedir: “Biz Kureyşliler kadınlarımıza
hâkim bir topluluk idik. Medine’ye gelince orada, kadınları erkekleri-
ne hâkim (dediklerini yaptırır olmuş) bir toplum yapısı bulduk, bizim
kadınlarımız da onlarınkilerden bunu öğrenmeye koyuldular... Bir gün
eşime kızdım. Baktım bana karşılık verip itiraz ediyor, ben buna tepki
gösterince eşim, ‘Sana karşı çıkmamı niçin yadırgıyorsun? Vallahi Hz.
Peygamber’in eşleri de ona itiraz ediyorlar hatta bazıları sabahtan akşa-
ma kadar ona küs bile kalıyorlar’ dedi. Derhal gidip kızım Hafsa’ya sor-
dum, o da bunu doğruladı...” (Müslim, “Talâk”, 34). Aynı kaynaktaki bir
başka rivayete göre Hz. Ömer konuyu bir de Ümmü Seleme’ye sormuş; o
da “Ömer, sana şaşıyorum! Her şeye karışıyorsun. Şimdi de Resûlullah
ile eşlerinin arasına mı giriyorsun?” diyerek ona sitemde bulunmuştur
(Müslim, “Talâk”, 31). Bu sahih rivayetler, İslâm’ın yaptığı büyük dev-
rim sonucu kısa zamanda kadın-erkek ilişkilerinde meydana gelmiş
bulunan önemli değişikliklere ışık tutmaktadır.
3. İstisnalar bir yana bırakılınca genel olarak erkeklerin, genel olarak
kadınlardan bir derecelik hak fazlalığı nedir ve neye dayanmaktadır? Bu
soruya cevap arayan eski müfessir ve müctehidler dayanak olarak erkeğin
fizik gücünü, üstün aklını ve güçlü iradesini ileri sürmüşlerdir. Erkeğin

364