Page 359 - Kuran Yolu Meal bildinmi bildinmi.com

2 / BAKARA SÛRESİ · 226 – 232

olmuştur, çoğunluğa göre iyi niyetle yemini bozmuş olduğundan kefâ-
ret gerekir. Dört ayın dolması halinde İmam Mâlik ve Şâfiî’ye göre kadın
hâkime başvurur ve hâkim kocasına “Ya boşa veya evlilik hayatına dön”
der. Koca bunlardan birine yanaşmazsa hâkim re’sen boşar. Hanefîler’e
göre dört ayın dolmasıyla kadın kesin (bâin) olarak kocasından boşanmış
sayılır. Dört aydan az olmak üzere karısına yaklaşmamaya yemin eden
kimse bu müddet içinde yeminini bozmazsa bir şey gerekmez, bozar da
temasta bulunursa kefâret gerekir. Bir yönüyle günümüzde hâkim tara-
fından verilen “ayrılık kararı”na benzeyen îlâyı Hz. Peygamber de bazı
sebeplerle uygulamıştır (Buhârî, “Nikâh”, 91-92).

228. İslâm’da evlilik hayatını sona erdiren beş tasarruf ve olay vardır: a)
İlke olarak kocanın boşaması (talâk); b) sebepleri bulununca zarar gören
tarafın başvurusu üzerine hakemlerin veya hakimin evliliğe son verme-
si (tefrîk); c) kadının ödeyeceği bir meblâğ karşılığında boşanma sonu-
cunu elde etmesi (muhâlea); d) eşin ölümü; e) eşlerden birinin İslâm
dininden çıkması; erkeğin, eşinin annesi vb. bir yakınıyla cinsel ilişkide
bulunması gibi bir sebeple evlenme engelinin oluşması. Burada tefsir
edilmekte olan âyetler grubunda bunlardan ikisine (boşama ile muhâlea)
temas edilmektedir.
Evliliği sona erdiren sebeplerden biri oluşunca kadının yeni bir evlilik
yapabilmesi için aradan bir sürenin geçmesi gerekir ki buna iddet denil-
mektedir. İddetten muaf olanlar yalnızca cinsel ilişkide bulunulmadan
boşanan kadınlardır (Ahzâb 33/49).
Boşanmış hâmile kadınların iddeti doğumla, herhangi bir sebeple
aybaşı görmeyen kadınların iddeti ay hesabıyla olur (Talâk 65/4). Aybaşı
gören kadınların iddeti ise bu âyette açıklandığı üzere üç aybaşı geçir-
mektir. “Aybaşı” olarak tercüme ettiğimiz “el-kur’u” kelimesi Arapça’da
ay halinden temizliğe ve temizlikten aybaşı haline geçişi (geçiş sınırı)
ifade ettiği için müctehidlerin kimi bunu aybaşı (hayız) kimi de temizlik
(tuhr) olarak anlamışlardır. İslâm’da sünnete uygun boşama ancak kadın
temizlik halinde iken yapılır. Kelimeye temizlik mânası verenlere göre,
içinde boşama yapılan temizlik günlerini bir kur’ saydıkları için iddet
kısalır. Hayız mânası verenlere göre ise iddet temizliği takip eden hayız-

361