Page 299 - Kuran Yolu Meal bildinmi bildinmi.com

2 / BAKARA SÛRESİ · 190 – 195

bu yaklaşım, konumuz olan âyetlerin akışına, Kur’an’ın genel tavrına ve
Hz. Peygamber’in Hudeybiye’de müşriklerle antlaşma yapması gibi tat-
bikatına (meselâ bk. Nisâ 4/90; Tevbe 9/1-6, 7) daha uygun düşmektedir
(genişbilgi ve bu istikametteki görüşler için bk. Ateş, I, 332-338).

194. Haram “yapılması yasaklanmış olan, dokunulmaz, kutsal” anlamına
gelir. “Haram ay” tabiri ise, savaş yapmanın yasak ve haram olduğu, diğer
bir deyişle barış dönemi olan ayları ifade eder. Bunlar kamerî takvime
göre birinci, yedinci, on birinci ve on ikinci aylardır (muharrem, receb,
zilkade, zilhicce).
Hz. Peygamber hicretin 6. yılında, töre gereği savaşılması yasak olan
aylardan zilkade ayında umre yapmak, muhacirlerin sıla özlemini gider-
mek, ashabın Kâbe’yi putlardan arındırma idealini canlı tutmak ve bel-
ki de diğer sorunların çözümüne daha çok zaman ve fırsat ayrılabilmesi
için Mekkeliler’le bir barış antlaşması yapmak gibi düşüncelerle 1400
müslümanla birlikte Mekke’ye doğru yola çıktı. Yolda Mekke’ye 17 km.
mesafedeki Hudeybiye denilen yerde konakladılar. Mekkeliler’in müs-
lümanlar üzerine gönderdiği elli kişilik silâhlı birlik esir alındı; bununla
birlikte Resûlullah barışçı niyetlerle geldiklerini göstermek için esirleri
serbest bıraktı. Kâbe’yi ziyaret maksadıyla geldiklerini bildirmek üze-
re Huzâa kabilesinden bir müslümanı Mekkeliler’e elçi gönderdi; bun-
dan sonuç alamayınca, Mekke’de büyük itibar sahibi olan Hz. Osman’ı
gönderdi. Hz. Osman’ın dönmesi gecikince, durumdan kaygılanan Hz.
Peygamber Mekkeliler’le mücadele edeceklerine dair müslümanlardan
biat aldı. Onların kararlılığını öğrenen Mekkeliler, müslümanlarla barış
anlaşması yapmak üzere bir heyet gönderdiler. Yapılan anlaşmanın ilk
maddesine göre müslümanlar o yıl geri dönecekler, ancak ertesi yıl üç gün
süreyle Mekke’yi ziyaret edebileceklerdi. İlk bakışta müslümanların aley-
hineymiş gibi görünen bu anlaşma ile elde edilen barış ve güvenlik orta-
mı zamanla müslümanlar için büyük faydalar sağladı. İlk madde uyarınca
müslümanlar ertesi yılın aynı haram ayında Mekke’yi ve Kâbe’yi ziyaret
ettiler. Böylece âyetteki ifadesiyle “haram ayın karşılığı haram ay” oldu;
yani 6. yılın haram ayında gerçekleşmeyen ziyaret 7. yılın haram ayında
gerçekleşti. Aynı âyetin hükmüne göre haram aylarda savaş yasağına uyup
uymamak da karşı tarafın tutumuna bağlıydı. Onların bu yasağı ihlâl edip

301