Page 303 - Kuran Yolu Meal bildinmi bildinmi.com

2 / BAKARA SÛRESİ · 196

(d) şıkkında gösterilen şart aranmaz. Günümüz imkân ve şartlarını dik-
kate alarak, diğer mezhep mensuplarının da Mâlikîler’in bu görüşüyle
amel edebilecekleri kanaatindeyiz.
Haccın Geçerli (Sahih) Olmasının Şartları. Başlanan bir haccın geçerli
ve makbul olması için, a) müslüman olmak, b) âkıl (temyiz gücüne sahip)
olmak, c) hac niyetiyle ihrama girmek, d) haccın rükünlerini özel zaman-
larda yerine getirmek, e) yine bunları özel mekânlarda yerine getirmek.
Bunlardan başka fıkıh kitaplarında haccın vâcipleri, sünnetleri, hac
sırasında yapılması sakıncalı tutum ve davranışlarla hacca hazırlık, gidiş
yolculuğu, uygulanması ve dönüş yolculuğunun âdâbı gibi çeşitli konu-
larda ayrıntılı bilgiler yer alır. Ayrıca hac hayli ayrıntılı ve karmaşık bir
ibadet olduğu, bazı yanlışların yapılması halinde bedeller ödenmesi
gerektiği için, hac yolculuğunun başlangıcından bitimine kadar süren
uygulamasıyla ilgili geniş bilgiler verilir; değişik uygulama aşamalarının
her birinde okunması uygun olan duaların metinleri aktarılır.
Hem malî hem de bedenî ibadetler olan hac ve umre, gerek birey gerek-
se ümmet çapında çok geniş etkiler bırakan, çok yönlü yararları bulunan
ibadetlerdir. Hac her şeyden önce, Allah’ın buyruğu olması itibariyle
önem taşır ve müslüman, bu buyruğa uymak düşüncesiyle pek çok zor-
luk ve fedakârlıklara katlanarak bu ibadeti yerine getirmekle inancının
derinliğini dışa vurmuş olur. Bu sebeple Gazzâlî haccı, “dinin kemale
ermesi ve teslimiyetin tamamlanması” diye tanımlamıştır (İhyâ, I, 314).
Hac bir anlamda inanan insanların Allah’ın buyruğuna uyarak yurtları-
nı, ailelerini, dostlarını, servetlerini terketmeye, arzularını sınırlayıp
sıkıntılara göğüs germeye hazır olduklarının bir ifadesi, bunu yansıtan
bir uygulamadır. Bu sebeple bilhassa tasavvuf geleneğinde hacca hazır-
lık aşaması, bir yönüyle ölüme hazırlığa, ihram da kefene benzetilmiştir.
Çünkü hac ibadeti süresince, özellikle ihramlı iken kul âdeta dünyayı ve
dünya işlerini terketmiş; kendisini Allah’a kulluğa vermiş, O’nun irade-
sine teslim olmuştur. Böylece bir bakıma hac “ölmeden önce ölmek”tir;
Allah’ın huzurunda hesaba çekilmeden önce kulun kendisiyle hesaplaş-
masıdır. Hac esnasında insanlara ve bitkilere zarar vermenin yasaklan-
ması, müslümanın hemcinslerine ve tabiata daha çok saygı duymasını
telkin eden anlamlı bir görevdir; şeytan taşlama ise âdeta bütün hacılarca

305