Page 297 - Kuran Yolu Meal bildinmi bildinmi.com

2 / BAKARA SÛRESİ · 190 – 195

baskılar, İslâm ve müslümanlar aleyhindeki tertipler ve propagandalar”
şeklinde açıklanmıştır (meselâ bk. Taberî, II, 191; İbn Atıyye, I, 262-263;
Râzî, V, 130). Âyete göre bir müslümanın böyle bir tehlike sonucu imanı-
nı kaybetmesi, mâsum birini öldürmesinden daha büyük bir suçtur (veya
kendisinin müslüman olarak öldürülmesinden daha kötüdür). Mekke
döneminde müşrikler tarafından yoğun baskılarla, zulüm ve hakaret-
lerle uygulanan bu fitne faaliyetleri hicretten sonra da bilhassa Medine
dışındaki müslüman kabilelere yönelik olarak sürdürülmüş; henüz
Müslümanlığı yeterince benliklerine sindirememiş olan bu kesimler-
den bir kısmının putperestliğe dönmelerine bile yol açılmıştır (bk. Nisâ
4/91; Taberî, V, 201-202). Ayrıca bu şekildeki bir inkâr tehlikesi yalnız ilk
dönemlerde olmuş bitmiş bir durum olmayıp sonraki zamanlarda benzer
durumlar yaşandığı gibi, günümüz dünyasında da müslümanlar dinleri,
inanç ve ahlâkları konusunda zaman zaman son derece ağır imtihanlar
yaşamakta, çok yönlü ve çok çeşitli yıkıcı faaliyetlerle karşı karşıya kala-
bilmektedirler. Bu sebeple Kur’an-ı Kerîm’in, söz konusu fitneler karşı-
sında mutlaka tedbirli olmayı ve olabildiğince bu tür gelişmelerle müca-
dele etmeyi amaçlayan uyarısının önemi devam etmektedir.
191. âyet Hz. İbrâhim’den beri kutsal mekân olma özelliğini sürdüren
Mescid-i Harâm dahilinde kan dökmeyi yasaklayan geleneği devam ettir-
mekte; ancak 192. âyette bir saldırı vuku bulursa buna karşı konulması
emredilmekte; saldırıdan vazgeçilmesi halinde Allah’ın gafûr ve rahîm
olduğu bildirilerek, müslümanların da, artık savaşmayı durduranlara
karşı şiddet kullanmamaları gerektiği ima edilmektedir.
Bu ve bundan sonraki âyetlerin iniş sebebiyle ilgili bir rivayete göre Hz.
Peygamber, hicretten sonra ilk defa Mekke’yi ziyaret etmek üzere kala-
balık bir müslüman grupla yola çıkmış; fakat Hudeybiye denilen yerde
Mekkeli müşriklerin engellemesiyle karşılaşmış; meselenin savaşmadan
halledilmesi yolunu seçmişse de, bir müşrik birliğinin saldırıya kalkış-
maları üzerine savaşa izin veren bu âyetler inmiştir (bk. 194. âyetin tef-
siri).

193. Burada savaşılması emredilenler de 190. âyetteki topluluk, yani
müslümanlara karşı savaş açanlardır. Âyetteki fitne kelimesi eski müfes-

299