Page 271 - Kuran Yolu Meal bildinmi bildinmi.com

2 / BAKARA SÛRESİ · 180 – 182

181

182

Meâli
180. Birinize ölüm yaklaştığında, eğer geriye mal bırakıyorsa anası-
na, babasına ve akrabasına uygun bir vasiyette bulunması, sakınanla-
ra bir borç olmak üzere yazıldı. 181. Onu işittikten sonra kim değişti-
rirse günahı, yalnızca onu değiştirene ait olur. Allah her şeyi işitir, her
şeyi bilir. 182. Her kim bir vasiyette bulunacak birinin hakkı çiğneme-
sinden veya günaha girmesinden korkar da aralarını düzeltirse ona
bir günah yoktur. Allah elbette bağışlayıcıdır, sonsuz rahmet sahibidir.

Tefsiri
180. İslâm’dan önce Araplar’da miras taksimi şöyle yapılırdı: Ölenin erkek
çocukları varsa bütün mirası onlar alırlardı. Erkek çocuğu olmayanın malı
yakından uzağa doğru diğer erkek akrabasına kalırdı. Bazan vasiyet yoluyla
çocuklara, akrabaya ve arkadaşlara da mal bırakıldığı olurdu. Bu âyet başta
ana ve baba olmak üzere, kadın erkek ayırımı yapmadan bütün akrabaya
vasiyet etmenin gerekli bulunduğunu ifade ederek müminleri, daha son-
ra gelecek olan miras hükümlerine hazırladı. Nisâ sûresindeki miras âyeti
(4/11 vd.), zaten mirastan pay almakta olan bu erkekleri doğrudan zikret-
meksizin kadın akrabayı da mirasa dahil etti. Anılan miras âyeti ve onu
tamamlayan diğer âyetlerle hadisler değiştirilemez hak ve paylar şeklinde
mirasın nasıl paylaştırılacağını belirlemiştir. Hz. Peygamber’in Vedâ hac-
cında, “Allah her hak sahibine hakkını vermiştir, artık vâris olana vasiyetle
mal bırakmak yoktur” (Tirmizî, “Vesâyâ”, 5; Müsned, IV, 186-187; V, 267)
buyurmasıyla mirastan belli hakkı olan akrabaya vasiyetle mal bırakılama-
yacağı anlaşılmıştır. Sa‘d b. Ebû Vakkas’ın hastalanması üzerine onu ziya-
rete giden Hz. Peygamber’e, bütün malını Allah rızâsı için vasiyet edeceğini
bildirmesi üzerine üçte biriyle yetinmesini söylemesi ve “Yakınlarını zen-
gin olarak bırakman, onları halka el avuç açan yoksullar olarak bırakman-
dan daha iyidir” buyurmasıyla da (Buhârî, “Vesâyâ”, 2) vârisleri olan bir
kimsenin bütün malını vasiyet etmesinin uygun olmadığı ortaya çıkmıştır.

273