Page 633 - Kuran Yolu Meal bildinmi bildinmi.com

3 / ÂL-İ İMRÂN SÛRESİ · 96 – 97

Tefsiri
96. Bu âyet Kâbe’nin, mâbed olarak yeryüzünde yapılmış ilk bina olduğu-
nu ve tarih boyunca saygınlığını koruduğunu ifade ettiği gibi önceki âyet-
te geçen “Hanîf olan İbrâhim’in dinine uyunuz” emrinin de gerekçesini
açıklar mahiyettedir. Çünkü bu bina insanların hidayeti ve putperestliğin
yıkılıp tevhid inancının yerleşmesi için gönderilmiş olan dinin (hanîf
olan İbrâhim’in dini) sembolüdür.
“Mekke’deki ev”den maksat Kâbe’dir. Bu ve başka birçok âyette Kâbe
hakkında “ev” anlamına gelen beyt kelimesi kullanıldığından bu yapı
Beytullah diye de anılır ki Türkçe’de “Allah’ın evi” anlamına gelmektedir
(Kâbe hakkında bilgi için ayrıca bk. Bakara 2/125-127).
Bekke, Mekke’nin bir diğer telaffuz şekli olup merkezinde müslüman-
ların kıblesi olan Kâbe’nin yer aldığı kutsal şehrin özel isimlerinden biri-
dir. Bir görüşe göre de Mekke, şehrin adı, Bekke ise Mescid-i Harâm’ın
inşa edildiği yerin adıdır. Hac ve umre zamanında insanlar burada Kâbe’yi
tavaf ederken kalabalıklar meydana getirdikleri için “izdiham meydana
gelen yer” anlamında buraya Bekke denilmiştir (Taberî, IV, 9; Elmalılı,
II, 1148). Bekke, aynı zamanda “büyüklük taslayan kimselerin kahroldu-
ğu ve boyun eğdiği yer” anlamına da gelmektedir (Şevkânî, I, 403; Fuat
Günel, “Mekke-i Mükerreme”, İFAV Ans., III, 169). İbn Âşûr, Bekke’nin
Keldânîce’de “belde” anlamına geldiği, Hz. İbrâhim’in eşi ve oğlu İsmâil’i
yerleştirmiş olduğu vadinin belde haline gelmesi için oraya bu ismi ver-
diği kanaatindedir (IV, 12).
Mekke, Arap yarımadasının Hicaz bölgesinde Kızıldeniz sahilindeki
Cidde Limanı’na 60, güneyindeki Tâif şehrine 90, kuzeyindeki Medîne-i
Münevvere’ye 420 km. uzaklıkta bulunan bir mevkide yer almakta olup
deniz seviyesinden yaklaşık 300 m. yükseklikte bir yerleşim merkezidir
(Fuat Günel, a.g.m., a.g.e., III, 172). Kur’an-ı Kerîm’de bu şehirden
Bekke’den başka şu isimlerle de söz edilir: Mekke (Feth 48/24),
el-beledü’l-emîn (Tîn 95/3), harem âmin (Kasas 28/57; Ankebût 29/67),
ümmü’l-kurâ (Şûrâ 42/7) (diğer isimleri için bk. İbn Kesîr, II, 64; Yâkūt,
Mu‘cemü’l-büldân, V, 182).
Yüce Allah Mekke’yi dünyanın en kutsal şehri kılmıştır. Mekke şehri-
nin yer aldığı bölge her şeyden önce “mukaddes, saygınlığı korunan ve
içinde kan dökmekten sakınılan yer” anlamına gelen Harem adıyla anıl-

635