Page 583 - Kuran Yolu Meal bildinmi bildinmi.com

3 / ÂL-İ İMRÂN SÛRESİ · 59 – 63

dan ilgili olduğundan Nisâ sûresinin 155-158. âyetlerinin tefsirinde ele
alınacaktır.
58. âyette geçen “netlû” fiilinin masdarı olan tilâvet “okuma ve anlat-
ma” mânalarına gelir. “İşte bunlar” mânasını taşıyan “zâlike” kelime-
siyle daha önceki âyetlerde bildirilen haberlere işaret edildiği genellikle
kabul edilir. Elmalılı ise bunun 55. âyette değinilen ihtilâf konusuna dair
hükme işaret ettiği anlayışından hareketle âyete “İşte o hüküm, biz onu
sana… okuyoruz” şeklinde mâna vermiştir (II, 1117).
“Deliller”den (âyât) maksat Kur’an âyetleri olabileceği gibi Hz.
Muhammed’in peygamberlik iddiasını destekleyen deliller de olabi-
lir. Zira Hz. Peygamber’in okuma-yazma bilmediği ve yetiştiği ortamın
koşulları dikkate alındığında, bu haberleri bu biçim ve içerikte verebil-
mesinin ancak ilâhî vahiy almasıyla izah edilebileceği anlaşılır. Bir başka
anlatımla, bu gayb haberlerini verebilmesi onun peygamberliğini ortaya
koyan mûcizelerdendir.
“Hikmet dolu sözler” diye çevirdiğimiz “ez-zikrü’l-hakîm” tamlama-
sında geçen zikir kelimesi sözlükte “öğüt verme, anma, hatırlama, hatır-
latma” gibi anlamlara gelir. Burada bu kelimeyle Kur’an-ı Kerîm’in
kastedildiği görüşü hâkimdir ve bu görüş Kur’an’ı “zikr-i hakîm” ola-
rak niteleyen bir hadisle (bk. Tirmizî, “Fezâilü’l-Kur’ân”, 14) ve İbn
Abbas’tan gelen bir rivayetle desteklenmiştir (İbn Atıyye, I, 446). Diğer
bir görüşe göre burada zikirden maksat bütün ilâhî kitapların kaynağı
olan levh-i mahfûzdur (Râzî, VIII, 74).
Zikirden maksadın Kur’an-ı Kerîm olduğu kanaatini taşıyan müfessir-
ler bunun sıfatı olarak geçen “el-hakîm” kelimesini, hâkim (hükümle-
rin ana kaynağı), hikmetlerle dolu, hakîmâne bir üslûba sahip ve muh-
kem (eksiği gediği olmayan) gibi mânalarla açıklamışlardır. Başka bir
izaha göre burada Kur’an-ı Kerîm, sahibinin sıfatı ile nitelendirilmiştir
(Zemahşerî, I, 192; Râzî, VIII, 74; Şevkânî, I, 384).

59 – 63

585