Page 336 - Kuran Yolu Meal bildinmi bildinmi.com

2 / BAKARA SÛRESİ · 216 – 218

ve kabîh (hüsün ve kubuh) terimleriyle ve ayrıntılı olarak incelerken,
insan eylemlerinin ve genel olarak hayatın amacını niteleyen hayır ve
şer konusunu da –esasta felsefî gelenekten ayrılmamakla birlikte– dinî
ve tasavvufî bir üslûpla ve oldukça kapsamlı bir şekilde ele almıştır (bk.
Mustafa Çağrıcı, Gazzâlî’ye Göre İslâm Ahlâkı, s. 136-156).
Kur’an-ı Kerîm ve hadislerle diğer İslâmî kaynaklarda hayır kelimesi-
nin, başta malî fedakârlıklar olmak üzere her türlü yardım severliği ifa-
de eden bir anlamda kullanılması ve müslümanların bu tür faaliyetlere
ısrarla teşvik edilmesi neticesinde erken dönemlerden itibaren müslü-
man fertler arasında güçlü bir hayır severlik ve dayanışma ruhu geliştir-
diği gibi sivil ve resmî kişi veya kuruluşlarca da, başta vakıf müessese-
si olmak üzere dârüşşifâ, dârüleytam, dârülaceze, dârüşşafaka, imaret,
sebil, köprü, cami, mektep ve medrese gibi kamuya hizmet veren birçok
hayır kurumu ve eseri meydana getirilmiştir. İslâm dünyasının ekono-
mik, sosyal, kültürel ve siyasî krizlere mâruz bulunduğu XX. yüzyılın ilk
yarısında bu tür hayır faaliyetlerinde bir gerileme süreci yaşanmışsa da
söz konusu krizlerin giderek hafiflemesine paralel olarak günümüzde
ferdî ve kurumsal hayır faaliyetlerinde de hızlı bir gelişme gözlenmekte-
dir (bk. M. Berger, “Khayr”, EI2 [Fr.], IV, 1183-1185).
Konumuz olan âyette geçen iki hayır kelimesinden ilki “mal varlığı”,
ikincisi de mutlak olarak Allah rızâsı için yapılan “iyilik” anlamını taşır.
Burada ve diğer ilgili âyetlerde görüldüğü gibi Kur’an-ı Kerîm maddî ve
mânevî ilgide ana babayı en başta göstermiş; insanın görevlerini sıra-
larken Allah’a kulluk görevinin ardından ana babaya iyiliği zikretmiştir.
Bundan anlaşıldığına göre bütün hayırların en faziletlisi ve Allah nezdin-
de en değerli olanı, ana baba için yapılan harcamalardır (genişbilgi için
bk. İsrâ 17/23-24).

216 – 218

338