Page 340 - Kuran Yolu Meal bildinmi bildinmi.com

2 / BAKARA SÛRESİ · 216 – 218

–sevap, ecir, âhiret azığı ve sermayesi olarak– fayda görmelerini engel-
lemektedir (Mâide 5/5; En‘âm 6/88; Tevbe 9/17, 69). Kâfirler dünya
hayatında “kardeşlik, velâyet (birbirinin velileri olmak), vârislik, gani-
met payı, evlenmenin câiz olması” gibi müslümanlara mahsus bulunan
haklardan ve ilişkilerden mahrum kaldıkları gibi âhirette de cehenneme
girmekte ve orada devamlı kalmaktadırlar.
Hak dinden dönen kimse yeniden İslâm’a gelirse, ilk İslâmî hayatında
yaptığı sevaplarla ibadetler defterine yazılır, yeniden değer kazanır mı,
yoksa araya giren inkâr sebebiyle defterden silinmiş olduğu için boşa mı
gitmiş olur? Tefsir ettiğimiz âyete göre mürted bu hali üzere ölürse ameli
boşa gitmektedir, inkârından cayar ve yeniden İslâm’a dönerse amelleri
boşa gitmeyecektir. Konuyla ilgili başka âyetlerde ise “hak dinden dön-
menin amelleri boşa gidermesi”, bu hal üzere ölme şartına bağlanmamış-
tır (Mâide 5/5; En‘âm 6/88; Zümer 39/65). Bu âyetleri bir arada değer-
lendiren ve farklı yorumlayan müctehid ve tefsirciler farklı sonuçlara
ulaşmışlardır. Ebû Hanîfe ve İmam Mâlik’e göre hak dinden dönen kim-
senin amelleri boşa gider, daha önceden adak adamış ise yerine getirmesi
gerekmez, haccetmiş ise yeniden hacca gitmesi gerekir... Bu âyetteki şartı
ve kaydı dikkate alarak diğer âyetleri de buna göre anlayan İmam Şâfiî’ye
göre mürted hak dine yeniden dönünce amelleri de onunla beraber döner
ve boşa gitmez.
“İçinizden kim dininden döner de kâfir olarak ölürse...” cümlesinde
geçen ve iki şeyin birbiri peşine, biri diğerinden hemen sonra olduğu-
nu bildiren “fâ” harfinden yola çıkan bazı müfessir ve fakihler, mürte-
din ceza olarak öldürüleceğine bu âyeti delil göstermiş; âyeti “Bir kimse
dininden döner dönmez ölmez, kendi haline bırakılsa yıllarca yaşayabilir;
‘döner de arkasından ölürse’ demek ‘ceza olarak öldürülürse’ demektir”
şeklinde anlamışlardır (İbn Âşûr, I, 335). Halbuki ileride açıklayacağımız
“Dinde zorlama yoktur” (Bakara 2/256) meâlindeki âyet, insanların dine
girmek için de girdiği dinde kalmak için de zorlanamayacaklarını açık ve
kesin olarak ifade etmektedir. Mürtedi ceza olarak öldürmek onu din-
de kalmaya zorlamaktır. Zorla da müslüman olunamayacağına göre onun,
münafık olarak yaşamasını teşvik etmektir. Hem münafıklığı yeren hem
de dinde zorlamanın câiz olmadığını bildiren âyetler bu anlayışa manidir.
Âyette geçen ve birbiri peşine oluş bildiren “fâ” harfini, “dinden dönme

342