Page 331 - Kuran Yolu Meal bildinmi bildinmi.com

2 / BAKARA SÛRESİ · 213 – 214

ihtilâfların kınandığı görülmektedir. Burada “kıskançlık” kelimesiyle
açıklanan “bağy”, zulüm ve haksızlık gibi daha başka olumsuzlukları da
içerir. Buna göre insanlar ilâhî kitabın anlamını daha iyi kavrayıp gereği-
ni yerine getirmek için zihinsel çaba gösterirken farklı anlayışlar gelişti-
rip bazı fikrî ve amelî konularda ihtilâfa düşebilirler ve buradan, mezhep
denilen çeşitli anlayış farkları ortaya çıkabilir. Bu, geçmiş dönemlerde
olmuştur, müslümanlar arasında da görülmüş ve görülmektedir. Fakat
tartışmaların asıl sebebi gerçeği bulmak ve gereğince amel etmek gibi
samimi bir arayış olmayıp da kıskançlık, haksızlık, düşmanlık, öfke ve
kin gibi ahlâk dışı etkenler olursa, bunların ortaya çıkardığı ihtilâf dinin
temel ilkelerini sarsacak, yozlaştıracak ve onu zararlı bir kurum haline
getirecek boyutlara kadar varabilir. Bu da hem dinî hem de toplumsal
bakımdan fitneler doğuracağı için –ki tarihte bunun örneklerine çokça
rastlanmaktadır– âyette özellikle bu şekildeki ihtilâflara dikkat çekilmiş;
ardından da müslümanlar kastedilerek, “Sonra Allah, izniyle, o geçmiş-
teki kavimlerin hakkında ayrılığa düştükleri gerçeği müminlere göster-
di” buyurulmuştur. Şu halde insanlar kıskançlık, haksızlık, kin ve öfke
gibi olumsuz duyguların esiri olarak ihtilâfa düşüp haktan sapmışlar;
sonunda yüce Allah, onları yeniden hakka döndürmek üzere İslâm dinini
göndermiş, Kur’an’ı indirmiş; izni ve iradesiyle bu dine inananları bütün
dinlerin özü olan hakka ulaştırmış, sırât-ı müstakîme kavuşturmuştur.

214. İslâm’ın başlangıç yıllarında inkârcıların baskılarından bunalan
müminleri hem teselli etmek hem de uyarmak maksadıyla indiği rivayet
edilen (iniş sebebine ilişkin rivayetler için bk. Taberî, II, 341; Râzî, VI,
19) bu âyette müminlere, nihaî başarının, iyilikler uğrunda gösterilecek
özverilere bağlı olduğu şeklindeki ilâhî yasa hatırlatılmaktadır. Bir önce-
ki âyette Allah Teâlâ’nın müminlere hakkı gösterdiği, bildirdiği, onları
sırât-ı müstakîme yönelttiği belirtilmişti. Fakat bu, işin başlangıcıdır.
Geçmişteki ümmetlerden bazıları, nefislerinin kıskançlık, kin vb. olum-
suz duygularına kapılarak kutsal kitapları ve dolayısıyla dinleri konusun-
da derin ihtilâflara düşüp dalâlete saptıkları gibi bazıları da yoksulluk
ve sıkıntılarla denenmişler, sonuna kadar imanlarında sebat edenler,
Allah’ın yardımının geleceği konusunda ümitlerini yitirmeyenler, gös-

333