Page 722 - Kuran Yolu Meal bildinmi bildinmi.com

3 / ÂL-İ İMRÂN SÛRESİ · 176 – 180

180. “Allah’ın lutfundan kendilerine verdiği nimette cimrilik
gösterenler”den maksadın kimler olduğuna dair farklı rivayetler ve
değerlendirmeler vardır. Meselâ buradaki cimriliğin “ilmi ve gerçe-
ği gizlemek” anlamında mecaz olduğunu söyleyenler bulunduğu gibi
malî tasarruflardaki cimrilik anlamında değerlendirenler de vardır.
Birincilere göre âyet, Hz. Peygamber’in özelliklerini ve peygamberliğini
bildikleri halde bu bilgileri gizleyen Ehl-i kitap hakkında inmiştir. Daha
güçlü görünen ikinci değerlendirmeye göre ise âyet, malını Allah yolunda
cihad için harcamayanlar veya malının zekâtını vermede cimrilik göste-
renler hakkında inmiştir (Reşîd Rızâ, IV, 257).
Allah’ın insana lutfundan vermiş olduğu nimetleri, malı ve serve-
ti yaratılış gayesine uygun bir şekilde harcamayıp cimrilik edenler ve
onu sımsıkı tutanlar güzel ve yararlı bir şey yaptıklarını sanırlar. Oysa
yaptıkları kendileri için kötülüğün ta kendisidir. Çünkü bu davranışla-
rı hem dünyada hem de âhirette onları küçük düşürecek, alçaltacaktır.
Cimrilik kişiyi ailesi, eşi-dostu ve toplum karşısında küçük düşürücü
kötü bir huydur. Nitekim Hz. Peygamber insanlar hakkında düşünüle-
bilen en kötü ve alçaltıcı huyun, “cimrilik ve korkaklık” olduğunu söy-
lemiştir (Ebû Dâvûd, “Cihâd”, 22; Müsned, II, 302, 320). Önde gelen
âlimlerden İmam Mâverdî’ye göre de cimrilik haksızlıkların, sürtüş-
me ve çatışmaların ana sebeplerindendir; insanın başkaları karşısın-
da alçalmasına ve kınanmasına yol açan kötü sıfatların başında yer alır
(Edebü’d-dünyâ ve’d-dîn, Beyrut 1978, s. 221-222). Hatta çok zaman
cimri kişinin kendisi dahi bu davranışından rahatsız olur. Çünkü top-
lum içerisinde muhtaç ve yoksul kimseler varken onun Allah’ın lutfet-
tiği nimetlerden kimseyi yararlandırmaması, vicdanını rahatsız eder;
Allah’ın, kulları için yaratmış olduğu nimetleri onlardan esirgemek,
malın zekâtını ve sadakasını vermemek, yoksula yardım etmemek bir
yandan ahlâkî ve psikolojik bakımdan mal sahibine zarar verirken bir
yandan da sosyal patlamalara sebep olabilir, ayrıca âhirette de sahibinin
azap çekmesine neden olur. Nitekim âyet-i kerîmede, “Cimrilik ettik-
leri şey, kıyamet günü boyunlarına dolanacaktır” buyurulmaktadır. Hz.
Peygamber de şöyle buyurmuştur: “Her kime Allah mal verir de o kim-
se malının zekâtını vermezse kıyamet gününde onun malı, gözlerinin
üstünde birer siyah nokta bulunan çok zehirli bir yılan şekline sokulur
ve öylece sahibinin boynuna dolanır. Bu yılan ağzıyla adamın çenesini

724