Page 702 - Kuran Yolu Meal bildinmi bildinmi.com

3 / ÂL-İ İMRÂN SÛRESİ · 156 – 163

ğu vurgulanmaktadır (meselâ bk. Âl-i İmrân 3/122; Mâide 5/11, 23; Tevbe
9/51; Yûnus 10/84). Ancak bu iman ve teslimiyet, olaylar karşısında kişi-
nin kendisini ve alması gereken tedbiri ihmal etmesi anlamına gelmez.
Nitekim Râzî bu konuda şöyle der: “Tevekkül, bazı cahillerin zannettiği
gibi insanın kendini ihmal etmesi demek değildir. Böyle olsaydı müşâ-
vere emri ile tevekkül emri birbiri ile çelişirdi (biri diğerine engel olur-
du). Tevekkül, ‘insanın zâhirî (görünür) sebeplere uyması ve fakat kalbini
onlara bağlamayıp yüce Allah’ın korumasına dayanması’ demektir” (IX,
68). Tevekkül uyuşukluk ve hareketsizliğin bir mazereti değil, bütün güç-
lüklere rağmen başarmamıza yardım edeceğine inandığımız Allah’a sami-
mi güven ve bu güvenin verdiği tükenmez ümidin iman halini alışıdır. Bu
konuda Elmalılı da şöyle der: Fakat şunu unutmamak lâzım gelir ki tevek-
kül, görevin yerine getirilmesini Allah’a havale etmek anlamına gelmez.
Asıl tevekkül gereğini yaptıktan sonra işi Allah’a bırakmaktır. Birçokları
bu hususta gaflete düşerek tevekkülü, “vazifeyi terketmek” sanırlar,
yani kulluk görevlerinin yerine getirilmesini Allah’a havale edip emir ve
komuta mercii olarak kendilerini görmek isterler. Sanki kul vazifesiz otu-
racakmış, namaz, oruç, zekât, cihad gibi görevleri yüce Allah ona emredip
yaptırmayacakmış da kulun emir ve havalesiyle onun yerine bizzat kendi-
si yapıverecekmiş gibi bâtıl bir zihniyet taşırlar ve İsrâiloğulları’nın Hz.
Mûsâ’ya, “Sen ve rabbin gidin savaşın; biz burada oturacağız!” (Mâide
5/24) dedikleri gibi demek isterler. Bu ise Allah’a tevekkül ve itimat değil,
O’nun emrine itimatsızlıktır, küfürdür (IV, 2567).
Görüldüğü gibi tevekkül yoksulluk, uyuşukluk ve durgunluğun maze-
reti değil bir irade ve iman gücüdür. Nitekim şu meâldeki âyetler bunu
açık biçimde belirtmektedir: “Buna rağmen yüz çevirirlerse de ki: Allah
bana yeter, O’ndan başka tanrı yoktur, ben yalnız O’na güvenip dayanı-
rım; O, büyük arşın sahibidir” (Tevbe 9/129), “Birtakım insanlar onla-
ra, ‘İnsanlar size karşı asker toplamışlar, onlardan korkun’ dediler de bu,
onların imanlarını arttırdı ve ‘Allah bize yeter, O ne güzel vekildir!’ diye
cevap verdiler” (Âl-i İmrân 3/173).
Bu konudaki âyetler, Hz. Peygamber’in söz ve uygulamalarıyla İslâm’ın
bu iki temel kaynağını en iyi anlayıp uygulayan sahâbîlerin hayatları bir
bütün olarak değerlendirilecek olursa, tevekkülün “hareket ve faaliyeti
bırakmak, tedbiri ihmal etmek” şeklinde yorumlanmasının İslâm diniyle

704