Page 378 - Kuran Yolu Meal bildinmi bildinmi.com

2 / BAKARA SÛRESİ · 243

nın teminini vasiyet etmesi câiz veya müstehaptır, karısı ise bu vasiyeti
uygulama konusunda serbesttir (el-Fevzü’l-kebîr, s. 24). Bu yoruma göre
burada, sonra gelen âyet ve hadislerin, “öncekilerin hükmünü tamamen
yürürlükten kaldırması” şeklinde bir nesih söz konusu olmayıp “geneli
özelleştirme, vâcibi müstehaba çevirme...” kabilinden bir tâdil (bu mâna-
da değiştirme) vardır.
Âyetlerle yukarıda nakledilen rivayetlerden bizim çıkardığımız sonuç
şudur: 234. âyet, kocası vefat eden kadının iddetini bir yıldan dört ay on
güne indirmiştir. Meşrû ve mâkul bir mazeret bulunmadıkça kadın bu
iddeti kocasının hânesinde geçirecektir. Miras âyeti ona mirastan hak
verdiği için ve tereke de vârislere intikal etmiş bulunduğu (kocasının mül-
kiyetinden çıktığı) için iddet esnasında terekeden nafaka hakkı yoktur.
Kadının malî durumu müsait olmazsa nafakası genel kurallara göre ilgili
ve borçlu yakınları tarafından karşılanacaktır. Kocasının “zevcesinin bir
yıl evinden çıkarılmamasını” vasiyet etmesi teşvik edilmiş (müstehap),
kadın da dört ay on günden sonraki kısmı koca evinde geçirip geçirmeme
konusunda serbest bırakılmıştır.

241. Zifaf yapılmadan boşanmış kadınlara nikâh akdi yapılırken mehir
belirlenmemişse bunun yerine geçecek bir şeyin verilmesi 236. âyet-
te emredilmişti ve bu emri birçok müctehid bağlayıcı (vücûb için) olan
bir emir olarak yorumlamışlardı. Burada bütün boşanan kadınlara, takvâ
sahibi (Allah’ın rızâsını gözeten, azabından sakınan) kocaların, gönül alıcı
bir şeyler vermesinin borç olduğu ifade buyurulmuştur. 236. âyette geçen
borcun bağlayıcı olmayan, iyilik severlerin yapacağı bir vicdan borcu oldu-
ğunu düşünen müctehidler buradaki borcu da öyle anlamış ve bunu, kısa
veya uzun bir müddet hayatı paylaştığı kadına onu boşayan kocası tarafın-
dan bir şeyler verilerek gönlünü almasının, iyi duygularla ayrılmayı sağ-
lamasının güzel olacağı gerekçesine bağlamışlardır. Bunu mehir dışında
ödenmesi gerekli bir boşama tazminatı olarak anlayanlar da vardır.

243

380