Page 377 - Kuran Yolu Meal bildinmi bildinmi.com

2 / BAKARA SÛRESİ · 240 – 242

241 240

242

Meâli
240. İçinizden vefat edip de geride eşler bırakanlar, bir yıla kadar
evlerinden çıkarılmaksızın eşlerinin geçimliğini vasiyet etsinler. Onlar
çıkar giderlerse kendiliklerinden yaptıkları uygun şeylerde sizin için bir
vebal yoktur. Allah izzet ve hikmet sahibidir. 241. Boşanmış kadınlara
faydalanacakları uygun bir şeyler verilmesi, Allah’ın rızâsını gözeten-
lerin borcudur. 242. Akledesiniz diye Allah size âyetlerini işte böyle
açıklıyor.

Tefsiri
240. Yukarıda açıklanan 234. âyette kocası vefat eden kadınların dört
ay on gün bekleyecekleri (iddet), bu müddet içinde evlenmelerinin câiz
olmadığı ifade buyurulmuştu. Mushaf sırasında daha sonra gelen, fakat
farklı bir hüküm getiren bu âyetle onu bağdaştırma konusunda fark-
lı yorumlar yapılmıştır. Çoğunluğa göre bu âyet, nüzûlü daha sonra olan
234. âyet veya miras âyetiyle neshedilmiştir. Nitekim Abdullah b. Zübeyr,
mushafı yeniden yazdıran Hz. Osman’a, “Bunu bir başka âyet neshetti,
hükmünü kaldırdı, buraya niçin yazdırıyorsun?” demiş, Hz. Osman da
ona, “Kur’an’da bulunan hiçbir şeyin yerini değiştiremem” cevabını ver-
mişti (Buhârî, “Tefsîr”, 2/41). Mücahid’in, nesih iddiasını kısmen orta-
dan kaldıran farklı bir yorumu vardır. Buna göre Allah Teâlâ kocası vefat
eden kadının, evinden çıkmadan dört ay on gün iddet beklemesini farz
kılmıştır. Sonra 240. âyet gelmiş, müddetin bir yıla çıkarılması kocanın
vasiyetine bağlı olarak meşrû kılınmış, kadın da bu vasiyete uyup uyma-
makta serbest bırakılmıştır. Buna göre âyet dört ay on gün koca evinde
iddet geçirme hükmünü kaldırmış değildir. Buna ek olarak ihtiyarî bir
iddet ve oturma hakkı getirmiştir. İbn Abbas’a göre bu âyet, koca evinde
iddet geçirme mecburiyetini kaldırmıştır. Kadın iddetini dilediği yer-
de geçirebilir (Buhârî, “Tefsîr”, 2/41). Şah Veliyyullah’ın yorumuna göre
kocanın –ölmeden önce– eşinin bir yıl evinde kalmasını ve nafakası-

379