Page 743 - Kuran Yolu Meal bildinmi bildinmi.com

3 / ÂL-İ İMRÂN SÛRESİ · 190 – 200

onun öldüğünü sahâbeye haber vermiş ve “Habeşistan’daki bir kardeşi-
niz öldü, onun için namaz kılın” buyurarak namazgâha çıkmış, ashâbı saf
haline getirip Necâşî için (gıyabî) cenaze namazı kıldırmıştır (Müslim,
“Cenâiz”, 21/62-67). Bu olayı istismar etmek isteyen münafıklar,
“Habeşistan’da ölen bir hıristiyanın namazını kılıyor!” demişler, bunun
üzerine bu âyet inmiştir (İbn Kesîr, II, 169). Âyetin iniş sebebi bu olay
olmakla beraber hükmü geneldir. Ehl-i kitap’tan olup da Allah’ın birliği-
ne, Hz. Muhammed’e indirilen Kur’an’a ve ondan önceki peygamberlere
indirilen kitaplara iman edenler ve Allah’a içtenlikle saygı duyup O’nun
âyetlerini dünya menfaati ile değiştirmeyenler cennete gireceklerdir.
Onların Allah katında mükâfatları vardır (ayrıca bk. Bakara 2/41, 79, 174;
Mâide 5/69, 83-85).

200. Sözlükte sabır “acıya katlanmak, zorluklara ve sıkıntılara göğüs
germek” demektir (bilgi için bk. Bakara 2/45). Aynı kökten gelen ve
meâlinde “kararlılıkta yarışın” diye çevrilen fiilinin masdarı olan müsâbere
ise “kişinin kendisiyle başkası arasında meydana gelen olumsuzluklara
katlanması (Râzî, IX, 155), kendisine karşı direnen kimseye (düşmana)
daha fazla mukavemet etmesi” anlamına gelir (İbn Âşûr, IV, 208).
Sözlükte “düşmanın geleceği yeri bekleyip korumak” anlamına gelen
ribât, terim olarak “Allah yolundan ayrılmamak, düşmana karşı uyanık
ve hazırlıklı bulunmak” anlamına gelmektedir. Aslında ribât “düşmanın
ansızın saldırmasını önlemek için atı bağlayıp hazır tutmak” anlamı-
na gelen “rabtü’l-hayl” ifadesinden alınmıştır. Daha sonra ister süvari
ister piyade olsun, sınır boylarında bekleyen kimseye “nöbetçi, nöbet
bekleyen” anlamında, bu kelimenin türevi olan murâbıt adı verilmiş-
tir. Murâbıt “bir müddet beklemek için sınıra giden kimse” demek olup
terim olarak silâh altında bulunan, kışla ve karakollarda duran ve nöbet
bekleyen asker için kullanılır (Elmalılı, II, 1265).
Âl-i İmrân sûresinin özellikle baş taraflarında tevhid, nübüvvet ve âhi-
ret gibi dinin esaslarını oluşturan itikadî konularda açıklamalar yapılmış,
daha sonra hac, cihad ve benzeri amelî konulara değinilip kulların bun-
ları yerine getirmekle yükümlü oldukları bildirilmiş, son âyetinde de bu
görevlerin yerine getirilebilmesi için kulların yapmaları gerekenler üze-

745