Page 694 - Kuran Yolu Meal bildinmi bildinmi.com

3 / ÂL-İ İMRÂN SÛRESİ · 154 – 155

olduğunu, nerede, ne zaman ve ne şekilde tecelli edeceğini bilemeyiz; biz
olayı ancak meydana geldikten sonra bilebiliriz. Biz çalışmakla ve sebep-
lere sarılmakla görevliyiz. Bütün gayretlerimize rağmen istediğimizi elde
edemediysek o zaman Allah’ın takdirinin bizim isteğimize aykırı olduğu-
na inanır ve ona teslim oluruz. Bu durumda da sorumlu olmayız.

155. İki ordunun karşılaştığı gün bozguna uğrayanlardan maksat müslü-
manlardan bir gruptur. Bir önceki âyette Uhud’daki yenilginin kader açı-
sından arka planına değinildikten sonra bu âyette de olay zâhirî sebep-
ler açısından ele alınmakta ve bu savaştaki yenilgiye, münafıkların iddia
ettikleri gibi Hz. Peygamber’in hatasının değil, müslüman okçuların
verilen talimata uymamalarının ve Resûlullah’ın şehit edildiği haberinin
yayılması üzerine müslümanların paniğe kapılıp savaş alanını terk etme-
lerinin yol açtığı hatırlatılmaktadır. Yüce Allah “Sırf yaptıkları bazı şeyler
yüzünden şeytan onların ayaklarını kaydırmıştı” buyurarak bu duruma
işaret etmekte ve müslümanların uğradıkları bozgunu fırsat bilen şeyta-
nın, onların kafalarına vesvese sokup yanlış davranışa sevkettiğine dikkat
çekmektedir. Bununla birlikte onlar yaptıkları hatadan dolayı pişmanlık
duyarak ve tövbe ettikleri için yüce Allah onları affettiğini bildirmiştir.
Şüphesiz yüce Allah çok bağışlayandır, halîmdir. Müminlere gazabıyla
değil hilmiyle muamele etmektedir. Nitekim savaş meydanını terkeden-
lerden biri olan Hz. Osman’ı bu davranışından dolayı daha sonra kına-
yanlar olmuş; o da “Evet, o bir hata idi, ancak Allah onu affetti” demiştir
(Râzî, IX, 51).
Bir görüşe göre de sırf yaptıkları bazı şeyler yüzünden şeytanın, ayakla-
rını kaydırdığı kimseler, Hz. Peygamber’in Ayneyn Geçidi’ne yerleştir-
diği askerlerdir (M. Reşîd Rızâ, IV, 191). Zira bunlar savaşın başlarında
düşman askerlerinin bozguna uğradığını görünce artık geçidi beklemeye
gerek kalmadığını ileri sürerek komutanlarının emrine muhalefet edip
ganimet toplamak üzere nöbet mahallini terketmişler, böylece düşmanın
arkadan saldırmasına fırsat vermişler, neticede müslümanların yenil-
mesine sebep olmuşlardı. Buna göre âyet, okçular nöbet mahallini ter-
kettikleri için şeytanın bir kısım müminlere vesvese verip savaş alanın-
dan ayrılmalarını sağladığına dikkat çekmektedir.

696