Page 349 - Kuran Yolu Meal bildinmi bildinmi.com

2 / BAKARA SÛRESİ · 221

önce kendilerine kitap verilenlerden iffetli kadınlar –mehirlerini verdi-
ğiniz takdirde– size helâldir” (Mâide 5/5) meâlindeki âyetle açıklanmış-
tır. Delillerin farklı değerlendirilmesi ve yorumlanması sebebiyle bazı
müctehidler aksini söylemiş olsalar da dört mezhebin imamları ile Evzâî
ve Sevrî gibi yine mezhep sahibi imamlar, Mâide âyetinin açık hükmü-
nü benimsemişlerdir. Geriye bir konu kalmaktadır: Ehl-i kitap’tan olan
gayri müslim erkekle müslüman kadının evlenmesi. Bu evlenmenin câiz
olmadığı hükmünde bütün İslâm âlimlerinin (müctehid ve müfessirler)
ittifakı yani icmâ-ı ümmet vardır. Bu icmâın naklî (vahye dayanan) deli-
li âyetler ve uygulamadır: a) Ehl-i kitap’tan olan gayri müslimlerin de
büyük bir kısmında şirk vardır, âyet bu bakımdan onları da içine almış,
Mâide âyeti, kadınlarıyla müslüman erkeklerin evlenmelerini câiz kılmış
(bu âyetin hükmünden onları istisna etmiş), fakat müslüman kadınla-
rın kitâbî erkeklerle evlenebileceklerini söylememiştir; şu halde yasa-
ğın bu parçası devam etmektedir. b) Mümtehine sûresinin 10. âyetinde
Medine’ye göçüp gelen ve sığınan kadınlardan mümin olanların kâfir-
lere geri verilmesi yasaklanmış ve “Ne bunlar onlara ne de onlar bun-
lara helâldir” buyurulmuştur. Gerçi burada kâfirlerden büyük ihtimalle
Mekke müşrikleri kastedilmektedir; ancak kullanılan ifade, mânası daha
kapsamlı olan “kâfir”dir ve bu ifadeye göre kâfir erkek ile müslüman
kadın evlenemez. c) Teğabün sûresinin 2. âyetinde iman bakımından
insanlar “mümin” ve “kâfir” olmak üzere ikiye ayrılmışlardır. Buna göre
Ehl-i kitap olan hıristiyanlar ve yahudiler de kâfirdirler. “Mümin kadın-
ları kâfirlere geri vermeyin, bunlar onlara helâl değildir…” (Mümtehine
60/10) âyetine göre hiçbir kâfire müslüman kadın verilemez. d) İlgili
naslar (meselâ Nisâ 4/141) kâfirlerin müslümanlar üzerinde hâkim (üst,
reis, hükmedici) olmalarına engeldir; İslâm aile hukukuna göre ailenin
velisi ve reisi erkektir, erkeğin kâfir olması halinde mümin kadın onun
emri ve yönetimi altına girecektir. e) Örnek devirlerden günümüze kadar
uygulama da böyle olmuştur; gayri müslim kadınlarla müslüman erkekler
evlenmişler, ancak kitâbî de olsalar gayri müslim erkeklerle müslüman
kadınlar evlenmemişlerdir.
Aile reisinin erkek olması ve tarih boyunca fiilen de ailede erkeklerin
egemen bulunması hem kadının hem de çocukların dinî hayatlarını etki-

351