Page 346 - Kuran Yolu Meal bildinmi bildinmi.com

2 / BAKARA SÛRESİ · 219 - 220

Fıkıhçılar ve tefsirciler şekil bakımından farklı da olsa aynı sonucu
doğuran ve aynı zararları hâsıl eden oyunların tamamını kumar saymış ve
haram olduğunu ifade etmişlerdir.
İçki ve kumarın zararından bahsedilip yasaklamaya doğru ilk adımlar
atılınca bunları aynı zamanda yoksullara yardım (infak) için vasıta kılan
kimseler neyi infak edeceklerini sordular. Allah Teâlâ “Affı infak edin”,
yani “İhtiyaçtan artan miktarı veya bu miktardan uygun bir kısmı yoksul-
lara, muhtaçlara verin” buyurdu. İnsanların kendilerinin veya yakınla-
rının muhtaç olduğu mallarını başkalarına vermeleri zor olduğu için bu
teklif edilmedi. Aksine insanların yakınlarına infakta öncelik tanıması
birçok âyet ve hadiste emredildi, imkânı olanların bir kısım yakınlarına
nafaka sağlaması da ona hukukî ve ahlâkî olarak borç kılındı. Bu ihtiyaç-
lar karşılandıktan sonra mal artarsa sahipleri bunu ne yapacaklar? İşte
âyetin ifadesi, amacı ve bu konudaki diğer deliller dikkate alınarak bu
sorunun da cevabı iki şekilde verilmiştir: Sahâbeden Ebû Zer el-Gıfârî’ye
göre ihtiyaçtan artan malın saklanması, işletilip üzerinden kazanç sağ-
lanması câiz değildir; muhtaçlar bulunduğu müddetçe ihtiyaç fazlası mal
onlara verilecektir. İslâm âlimlerinin büyük çoğunluğuna göre ise farz
olan servet aktarımı nafaka ve zekâtla sınırlıdır. Bunun dışında kalan
infaklar nâfile ibadet hükmündedir; yapana ecir kazandırır, yapmaya-
nı günaha sokmaz. İlgili âyet ve hadislerden, İslâm’ın getirdiği kardeşlik
ve yardımlaşma kavramlarından bizde hâsıl olan kanaat ve anlayışa göre
toplum içinde temel ihtiyaçlarını temin edememiş insanlar bulundu-
ğu müddetçe bu ihtiyaçları gidermeyen kimseler ihtiyaç fazlası malları
sebebiyle sorumlu olacaklardır (ayrıca bk. Zâriyât 51/19).
Yoksullara ve ihtiyaç sahiplerine yardımın yalnızca kumara ve şans
oyunlarına veya zenginlerin zekâtına bırakılmayıp daha geniş bir tabana
yayılması, şahsî ve ailevî ihtiyaçlarından artan malı, yiyecek ve giyeceği
olan kimselerin bunları yoksullara vermelerinin teşvik edilmesi sosyal
adaletin sağlanması bakımından çok önemli ve ileri bir adımdır. Bu geniş
infak kaynağı kullanıldığı takdirde toplumda temel ihtiyaçlarını sağlaya-
mamış kimselerin kalması oldukça güçleşecek ve nâdirleşecektir.

220. Câhiliye döneminde yetimlerin, hem kendileri hem de malları
yeterince korunmadığı, ellerine düştükleri kimseler tarafından insafsız-

348